Ontdek alles over hoe whisky gemaakt wordt

Het is iets dat menig liefhebber bezighoudt en hierdoor gaan we graag dieper in op dit onderwerp. In dit blog lees je meer over de basis van de drank en nemen we je mee door de verschillende productiestappen. Hoe wordt whisky gemaakt? Na het lezen van dit blog weet jij het antwoord.

Is hoe wordt whisky gemaakt een vraag die jou wel eens bezighoudt? Dan is dit een blog voor jou. Whisky drinken is niet moeilijk, maar begrijpen hoe deze drank ontstaat is wat anders. Hierdoor nemen je graag mee de diepte in langs alle stappen uit het productieproces van deze drank. Voordat we dat doen, lees je eerst kort iets over wat whisky is en komen enkele belangrijke punten uit de historie van deze drank voorbij.

Wat is whisky?

Whisky is een gedistilleerde drank die in de basis uit drie ingrediënten bestaat: graan, gist en water. Producenten kunnen op basis van verschillende graansoorten whisky maken, denk hierbij aan gerst, mais, rogge en tarwe. Per whiskysoort (single malt, bourbon, blended, etc.) kan de graansoort verschillen. Sommige whiskysoorten moeten volgens vastgestelde regels worden gemaakt en bij andere soorten is er meer vrijheid voor de producent, waardoor eindproducten aanzienlijk van elkaar verschillen. Een vereiste is wel dat whisky minstens 40% alcohol bevat.

Kort over de geschiedenis van whisky

In de geschiedenis van whisky zijn er verschillende interessante momenten geweest, zoals wat nou de exacte oorsprong van de drank is. Zowel de Ieren als Schotten claimen als eerst whiskey/whisky te hebben gemaakt. Daarentegen zijn zij niet de genen die het distilleren hebben uitgevonden: oude sporen wijzen erop dat distilleren an sich in het Midden-Oosten is begonnen. Daarvandaan is dit langzaamaan overgewaaid doordat monniken hun kennis en kunde vanuit het Midden-Oosten meenamen naar Europa waar het zich toen verder verspreidde.

Als we enkele eeuwen vooruitkijken, is de overgang van illegaal naar legaal distilleren ook een belangrijk punt. Veel distillateurs distilleerden in de 17e eeuw illegaal in zowel Schotland als Ierland. Dit zorgde ervoor dat de fiscus om de hoek kwam kijken en een graantje wilde meepikken. Uiteindelijk, na een lang kat-en-muisspel, kwam hier een eind aan door middel van het invoeren van de Excise Act in 1823. Hiermee konden distillateurs een licentie kopen om legaal te distilleren. De introductie van de Coffee Still (1831), een type distilleerketel, opende de deuren tot de productie van grain whisky. Dit was een aangename aanvulling op het aanbod van die tijd doordat men toentertijd enkel malt whisky maakte die vrij uitgesproken van smaak was. Door de grain whisky en malt whisky met elkaar te combineren, ontstond blended whisky die minder uitgesproken en soepeler van smaak was. De introductie van blended whisky leidde een nieuw tijdperk voor whisky in waarin de populariteit van deze dranksoort naar ongekende hoogtes ging.

Waar wordt whisky van gemaakt?

De exacte wijze waarop whisky gemaakt wordt kan verschillen op basis van de whiskysoort, het land waar de whisky wordt gemaakt en de specifieke werkwijze van een distilleerderij. Hierdoor kan er onderling tussen distilleerderijen altijd wat verschillen, maar toch is wel een goed beeld te schetsen van de algemene manier van werken. Whisky wordt van drie ingrediënten gemaakt: graan, gist en water.

• Graan: qua graan kiezen distillateurs vaak voor gerst, mais, rogge of bijvoorbeeld tarwe. Welke graansoort wordt gebruikt hangt af van verschillende zaken. Van algemene zaken zoals de ‘manier van werken’ van een specifieke distilleerderij en de whisky die zij maken, tot specifieke regels die vastgelegd zijn en gevolgd moeten worden voor het maken van bepaalde whiskysoorten. Dit betekent dat de ingrediënten mogelijk verschillen, wat afhangt van of je Schotse, Ierse of bijvoorbeeld Amerikaanse whisky/whiskey drinkt.
• Soorten graan die gebruikt worden om whisky te maken
• Gerst: gerst is een van de bekendste graansoorten om whisky mee te maken. Dit komt omdat single malt whisky enkel gemaakt mag worden met gemoute gerst als graansoort. Daarnaast komt gerst ook terug in blended whisky’s, de productgroep die het grootste marktvolume vertegenwoordigt, doordat hiervoor malt whisky (dus gemaakt met gemoute gerst) geblend wordt met grain whisky (gemaakt van overige granen). Los van het belang van gerst voor zowel malt whisky als blended whisky, zien we gerst ook vaak terugkomen in andere whiskysoorten. Whisky wordt namelijk ook vaak van een mix van granen gemaakt, waardoor gerst vaak altijd wel een bepaald percentage van het totaal vertegenwoordigt.
• Mais: mais is de meest gebruikte graansoort in de Amerikaanse whiskeyproductie. Dit komt omdat bourbon whiskey voor minstens 51% met mais gemaakt moet worden, aangevuld met eventueel andere graansoorten.
• Tarwe: ‘wheat whiskey’ is de categorie waarin tarwe het belangrijkste ingrediënt is. Minstens 51% van de gebruikte granen dient hiervoor tarwe te zijn, waarbij het restant uit andere granen mag bestaan. In verschillende landen wordt tarwe gebruikt, maar met name in Amerika is dit populair.
• Rogge: rogge speelt voornamelijk een belangrijke rol op gebied van rogge whiskey, wat ook bekendstaat als rye whisky (zonder e). Deze whiskeysoort wordt hoofdzakelijk in Amerika en Canada gemaakt en bestaat voor minstens 51% uit rogge.

• Gist: naast de graankeuze is ook gist van belang voor het maken van whisky. Zonder gist ontstaat er namelijk geen alcohol in het productieproces en dit is uiteraard nodig bij het maken van een alcoholische drank. Gist is een eencellig organisme dat ervoor zorgt dat tijdens de fermentatieperiode suikers omgezet worden in koolstofdioxide en alcohol. Met gebruik van gist wordt de ‘wash’ gemaakt, een laag alcoholisch bier, wat daarna gedistilleerd wordt tot new make spirit om uiteindelijk in houten vaten gerijpt te worden. Gist speelt dus een belangrijke rol in de beginfase van het productieproces.

• Water: water is het laatste onderdeel van dit rijtje uit het productieproces van whisky. Het wordt op verschillende momenten gebruikt, waardoor het een belangrijk ingrediënt is. Als je wel eens een tour bij een distilleerderij hebt gevolgd, dan heb je als het goed is de mashtuns gezien. Water wordt op verschillende momenten in deze ’tuns’ gepompt en speelt in dit proces ene belangrijke rol. Ook gebruikt men water om whisky op de gewenste drinksterkte te krijgen. Als whisky in de vaten zit heeft dit vaak een hoog alcoholpercentage dat afwijkt van percentages die je doorgaans op etiketten vindt, zoals 43% of 46%. dat percentage te komen wordt water toegevoegd aan de whisky vóórdat deze in de fles gaat. Soms haalt men water uit rivieren, beken, ‘lochs’ of zelfs openbare watervoorzieningen. Waar het water exact vandaan komt is soms leuk voor de marketing, maar dat de watertoevoer consistent én schoon is, is veel belangrijker. Tijdens dit deel van het proces kiezen veel merken er ook voor om de whisky te filteren. Doen ze dit niet, dan spreken we van non-chill filtered whisky.

Hoe wordt whisky gemaakt? Dit zijn de stappen!

Whisky wordt in alle uithoeken van de wereld gemaakt. Waarschijnlijk ben je bekend met whisky uit bekende landen zoals Schotland, Ierland en Amerika. Maar wist je dat er ook in een groot aantal andere landen whisky gemaakt wordt? Denk aan Canada, Duitsland, Japan, Taiwan, India en niet te vergeten Nederland. Iedere producent houdt er zijn eigen exacte werkwijze op na, waardoor wij je graag meenemen door de basis. Het productieproces van whisky kent vijf stappen die we onderstaand uitleggen met daarnaast een visuele weergave.

Laatst bijgewerkt: februari 2025.